Technopolis is gesloten, maar blijft digitaal open. Abonneer je op onze socialemediakanalen en ontdek hoe je je keuken omtovert tot een #LockdownLab!
Meer info
Technopolis is gesloten
Blazen ballonnen zichzelf op 9

Blazen ballonnen zichzelf op?

Aan de slag met eenvoudige chemie uit de keuken
Trek je keukenkast maar eens open, zoek de juiste chemicaliën – of euh ingrediënten – bij elkaar en probeer het zelf eens!

Wat heb je nodig?

  • Drie lege flessen
  • Drie ballonnen
  • Water
  • Azijn
  • Bakpoeder
  • Baksoda (natriumbicarbonaat)
Blazen ballonnen zichzelf op 1

Aan de slag!

Stap 1: Giet in twee flessen een bodempje water en in één fles een bodempje azijn

Stap 2:
Doe in één ballon een zakje bakpoeder en in twee ballonnen ongeveer evenveel baksoda

Stap 3:
Plaats de ballonnen met het tuitje op de flessen: bakpoeder + water; baksoda + water; baksoda + azijn

Stap 4:
Giet de ballonnen leeg in de flessen

Blazen ballonnen zichzelf op 14

Wat gebeurt er?

In twee flessen ontstaat een gas en blazen de ballonnen zichzelf op. In de andere fles gebeurt niets.

Hoe zit dat?

Bakpoeder wordt gebruikt om deeg te laten rijzen. De gasbubbeltjes die ontstaan, worden gevangen in het natte deeg waardoor het totale volume vergroot. Het is dus niet zo gek dat je er ballonnen mee kan opblazen.

Maar in (vooral Amerikaanse) recepten zie je soms nog een ander rijsmiddel staan: baksoda. Andere benamingen voor hetzelfde goedje zijn baking soda, zuiveringzout, maagzout en – de meest wetenschappelijke naam – natriumbicarbonaat. Het lijkt hetzelfde te doen als bakpoeder, toch is er een groot verschil in werking.

Bakpoeder bestaat namelijk uit verschillende ingrediënten, waaronder natriumbicarbonaat of baksoda. Maar er zit altijd nog een zuur in het pakje, bijvoorbeeld citroenzuur of wijnsteenzuur. Dat is noodzakelijk om te kunnen reageren met de baksoda, die net heel ‘onzuur’ is – scheikundigen noemen het een ‘base’.

Wanneer je een zuur en een base bij elkaar voegt, reageren ze met elkaar. In het geval van rijsmiddelen, komt daarbij koolzuurgas vrij. En daarmee kan je dus ballonnen opblazen, filmroldoosjes laten ploffen of kaarsen doven zonder blazen ...

De reactie die plaatsvindt tussen natriumbicarbonaat en azijn, gaat zo:

NaHCO3 + CH3COOH -> CH3COONa + H2O + CO2

Ben je leerkracht? Klik dan op onderstaande knoppen om te ontdekken hoe dit proefje in jouw lessen past.

Lager onderwijs
1e graad SO