Update 29/10/2020 — Technopolis en Dinopolis zijn tijdelijk gesloten.
Veelgestelde vragen
Gouden muntjes

Maak een 'gouden' cent

Ontdek hoe je een koperen centje een zilveren of zelfs gouden tintje kan geven
Met behulp van zink, geef je je 'rosse' centjes weer een nieuw, hip kleurtje.

Opgelet

Draag beschermende handschoenen en een labobril tijdens het uitvoeren van dit experiment.

Hou geen vonken of vuur in de buurt van het experiment (er wordt waterstofgas gevormd).

Wat heb je nodig?

  • 3 koperen munten
  • staalwol en/of huishoudazijn
  • NaOH 3M
  • zinkpoeder
  • warmtebestendige schaal
  • warmteplaat
  • bakje koud water
  • kroestang
  • absorberend papier
  • beschermende handschoenen
  • labobril
Proef gouden munt

Aan de slag!

Stap 1: Maak de munten schoon door ze even in een bakje azijn te leggen of door ze op te schuren met staalwol.

Stap 2
: Maak in de warmtebestendige schaal een verzadigde natriumzinkaat-oplossing door een overmaat aan zinkpoeder op te lossen in de NaOH-oplossing. Zorg voor voldoende bezinksel.

Stap 3
: Verwarm de natriumzinkaat-oplossing op de warmteplaat.

Stap 4
: Leg met de kroestang 2 munten gedurende ongeveer 10 minuten in de kom. Zorg dat ze het bezinksel goed aanraken.

Stap 5
: Haal de kom van de warmteplaat en haal de munten met de kroestang uit de kom. Spoel onderweg de zinkresten eraf. Dep de munten schoon met wat absorberend papier en spoel ze in koud water.

Stap 6
: Leg één van de behandelde munten gedurende ongeveer 10 seconden rechtstreeks op de warmteplaat. Draai de munt om en wacht nog 10 seconden.

Stap 7
: Koel de munt af in ijskoud water.

Wat gebeurt er?

De munten uit het badje met natriumzinkaat hebben een zilveren kleur gekregen. Op de warmteplaat kreeg de laatste munt een gouden kleur.

Hoe zit dat?

De natriumzinkaat-oplossing wordt gemaakt door zink op te lossen in natriumloog, daarbij worden zinkaat-ionen gevormd [Zn(OH)4]2-. Vervolgens worden de zinkaat-ionen gereduceerd tot metallisch zink, dat zich afzet als een zinken 'coating' omheen de koperen munten. De munten krijgen dan een zilveren kleur.

Wanneer het geheel rechtstreeks verhit wordt, ontstaat er aan de oppervlakte van de munt een legering van koper en zink: messing. Dat zorgt voor een goudachtige kleur.

Op deze webpagina wordt uitgebreid ingegaan op de chemische achtergrond van deze proef.

Proef gouden munt2

Welke eindtermen vink je hiermee af?

2e & 3e graad SO

Praktische info