Technopolis is open
Van 9u30 tot 17u00
slide

Blazen ballonnen zichzelf op?

Eenvoudige chemie uit de keuken

Trek je keukenkast maar eens open, zoek de juiste chemicaliën – of euh ingrediënten – bij elkaar en probeer het zelf eens!

      

Wat heb je nodig?

  • Drie lege flessen
  • Drie ballonnen
  • Water
  • Azijn
  • Bakpoeder
  • Baksoda (natriumbicarbonaat) 

Aan de slag!

Stap 1: Giet in twee flessen een bodempje water en in één fles een bodempje azijn

Stap 2: Doe in één ballon een zakje bakpoeder en in twee ballonnen ongeveer evenveel baksoda

Stap 3: Plaats de ballonnen met het tuitje op de flessen: bakpoeder + water; baksoda + water; baksoda + azijn

Stap 4: Giet de ballonnen leeg in de flessen

img

Wat gebeurt er?

In twee flessen ontstaat een gas en blazen de ballonnen zichzelf op. In de andere fles gebeurt niets. 

img
img

Hoe zit dat?

Bakpoeder wordt gebruikt om deeg te laten rijzen. De gasbubbeltjes die ontstaan, worden gevangen in het natte deeg waardoor het totale volume vergroot. Het is dus niet zo gek dat je er ballonnen mee kan opblazen.

Maar in (vooral Amerikaanse) recepten zie je soms nog een ander rijsmiddel staan: baksoda. Andere benamingen voor hetzelfde goedje zijn baking soda, zuiveringzout, maagzout en – de meest wetenschappelijke naam – natriumbicarbonaat. Het lijkt hetzelfde te doen als bakpoeder, toch is er een groot verschil in werking.

Bakpoeder bestaat namelijk uit verschillende ingrediënten, waaronder natriumbicarbonaat of baksoda. Maar er zit altijd nog een zuur in het pakje, bijvoorbeeld citroenzuur of wijnsteenzuur. Dat is noodzakelijk om te kunnen reageren met de baksoda, die net heel ‘onzuur’ is – scheikundigen noemen het een ‘base’.

Wanneer je een zuur en een base bij elkaar voegt, reageren ze met elkaar. In het geval van rijsmiddelen, komt daarbij koolzuurgas vrij. En daarmee kan je dus ballonnen opblazen, filmroldoosjes laten ploffen of kaarsen doven zonder blazen ... 

De reactie die plaatsvindt tussen natriumbicarbonaat en azijn, gaat zo: 

NaHCO3 + CH3COOH -> CH3COONa + H2O + CO2

Ben je leerkracht? Klik dan op onderstaande knoppen om te ontdekken hoe dit proefje in jouw lessen past.

Leerlingen uit het lager onderwijs kunnen dit proefje zelf doen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Wetenschappen en techniek’ te helpen realiseren:

  • 1.3 De leerlingen kunnen in een beperkte verzameling van organismen en gangbare materialen gelijkenissen en verschillen ontdekken en op basis van minstens één criterium een eigen ordening aanbrengen en verantwoorden;
  • 1.14 de leerlingen kunnen van courante materialen uit hun omgeving enkele eigenschappen aantonen

Leerlingen uit de eerste graad van het secundair onderwijs kunnen dit proefje zelf doen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindterm binnen het vak ‘Natuurwetenschappen’ te helpen realiseren:

  • 11 De leerlingen kunnen waarneembare stofomzettingen met concrete voorbeelden uit de niet levende natuur illustreren. 

Ben je bezoeker, leerkracht of geïnteresseerd in evenementen? Switch hier naar een aanbod op maat.