Navigeer dropdown

Nog even en onze aarde ligt er vol van: de veelkleurige schuimpjes die online pakjesdiensten gratis en voor niks toevoegen aan de veel te grote doos van je bestelling. Niet fijn voor het milieu, maar wél voor een verrassende scheikundeproef!

      

Opgelet

Draag handschoenen tijdens deze proef

Hergebruik het overtollige aceton

Giet het resultaat niet door de gootsteen

Wat heb je nodig?

  • Glazen beker
  • Piepschuim balk of verpakkingschips
  • Een bodempje aceton

Aan de slag!

Stap 1: Doe een bodempje aceton in de glazen beker

Stap 2: Duw het piepschuim langzaam in de aceton

img

Wat gebeurt er?

Het piepschuim smelt helemaal weg in het kleine beetje aceton. Na een nachtje uitdampen, blijft er een stukje hard plastic over. 

img

Hoe zit dat?

Van heel dichtbij ziet piepschuim eruit als een hele hoop kleine bolletjes. Elk bolletje bestaat op zijn beurt uit duizenden gesloten ‘polystyreen’ cellen (2%) gevuld met lucht (98%). Scheikundigen noemen het witte goedje dan ook geëxpandeerd polystyreen of EPS. Wanneer EPS in contact komt met aceton, wordt het plastic zacht en kan alle lucht in sneltempo ontsnappen. Het verpakkingsmateriaal verdwijnt als sneeuw voor de zon. 

Op molecuulniveau zien plastics eruit als lange parelsnoeren van telkens dezelfde parel of molecule. Afhankelijk van welke parels het snoer vormen is het plastic oplosbaar in aceton of niet. Polystyreen (PS) bestaat dus uit heel erg veel styreen-snoeren, die week worden in aceton. Aceton verbreekt de verbindingen tussen die verschillende styrenen, waardoor het PS ‘oplost’.

Maar de parelsnoeren zijn ook nog eens onderling met elkaar verbonden door middel van ‘crosslinks’ of kruisverbindingen. Die crosslinks maken dat het geheel een warrig kluwen van bouwsteentjes is, die allemaal samen één grote molecule vormen. De extra kruisverbindingen lossen niet op in aceton, waardoor er een gelachtige substantie achterblijft die je kan laten uitdrogen tot een stukje plastic.

Lees meer over de kwalijke gevolgen van piepschuim op onze blog

Ben je leerkracht? Klik dan op onderstaande knoppen om te ontdekken hoe dit proefje in jouw lessen past.

Leerlingen uit het lager onderwijs kunnen dit proefje zelf doen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Wetenschappen en techniek’ te helpen realiseren:

  • 1.3 De leerlingen kunnen in een beperkte verzameling van organismen en gangbare materialen gelijkenissen en verschillen ontdekken en op basis van minstens één criterium een eigen ordening aanbrengen en verantwoorden;
  • 1.23* de leerlingen tonen zich in hun gedrag bereid om in de eigen klas en school zorgvuldig om te gaan met afval, energie, papier, voedsel en water. 
  • 1.24 de leerlingen kunnen met concrete voorbeelden uit hun omgeving illustreren hoe mensen op positieve, maar ook op negatieve wijze omgaan met het milieu. 

Leerlingen uit de eerste graad van het secundair onderwijs kunnen dit proefje zelf doen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Natuurwetenschappen’ te helpen realiseren:

  • 18 De leerlingen kunnen volgende begrippen aan de hand van het deeltjesmodel hanteren: atoom, molecule, zuivere stof, mengsel, temperatuur, aggregatietoestand en faseovergangen;
  • 26 de leerlingen kunnen gehanteerde wetenschappelijke concepten verbinden met dagelijkse waarnemingen, concrete toepassingen of maatschappelijke evoluties.

Deze proef kan gebruikt worden als demo in de tweede en de derde graad van het secundair onderwijs.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Chemie’ te helpen realiseren:

  • C10 De leerlingen kunnen het oplosproces in verband brengen met het polaire of apolaire karakter van de opgeloste stof en het oplosmiddel.

Ben je bezoeker, leerkracht of geïnteresseerd in evenementen? Switch hier naar een aanbod op maat.