Navigeer dropdown

Met een spoel en een magneet kan je elektriciteit maken. Maar kan je ook een magneet maken met een spoel en elektriciteit?

      

Wat heb je nodig?

  • 1 stalen spijker 
  • elektrische draad van 4m lang 
  • 1 batterij 
  • een striptang  
  • 2 suikertjes (of krokodillenklemmen )
  • een schroevendraaier  
  • een stukje papier  
  • kleefband 
  • enkele papierklemmen  
  • enkele metalen voorwerpen van verschillend gewicht (nagels, spelden ...)

Opgelet!!

 Gebruik voor je proeven NOOIT elektriciteit van een stopcontact. Die is veel te krachtig en kan een elektrische schok geven met zelfs dodelijke afloop!

Aan de slag!

Stap 1:

Omwikkel een spijker met papier en plak dit vast.   

Stap 2: Strip de elektrische draad aan de uiteinden (5 tot 10cm lang). 
Stap 3: Wikkel de draad vanaf ongeveer 15 à 20 cm in 3 lagen naar de punt toe om de spijker (als je onderaan bent gekomen, wikkel je de draad in een tweede laag naar de top). Zorg dat de wikkelingen dicht bij elkaar aansluiten, er mogen geen openingen zijn.     
Stap 4: Verbind de uiteinden van de draad d.m.v. krokodillenklemmen met de batterij. Hou de papierklemmen vlakbij de elektromagneet. Maak vervolgens de draad los van de batterij.
Stap 5:

Wikkel de draad nu in 4 à 5 lagen rond de nagel en probeer de magneet opnieuw uit. Wat stel je vast?  

 

Wat gebeurt er?

Als je papierklemmen vlakbij de elektromagneet houdt, worden ze aangetrokken. Maak je de draad los van de batterij, dan vallen ze onmiddellijk van de magneet af.

Hoe zit dat?

Elektrische stroom wekt een magnetisch veld op. Je kan dit gemakkelijk voorstellen met een kompas. Je legt het kompas naast een elektrische draad waar stroom doorloopt. Het kompas raakt het noorden kwijt op het ogenblik dat je de stroom aanzet. Door het magnetische veld wordt de naald van het kompas aangetrokken of afgestoten en geeft daardoor een foute richting aan.

Door de draad rond de nagel te wikkelen en stroom door de draad te voeren, worden de deeltjes in het metaal allemaal op eenzelfde manier gericht waardoor het metaal magnetisch wordt. Je kunt dit niet zien maar wel vaststellen doordat het andere metalen aantrekt. Als je de stoom onderbreekt, valt ook de magnetische werking weg en vallen de metalen voorwerpen van de nagel. Rond de draad waarin de stroom loopt, ontstaat een magnetisch veld. Het is dus niet alleen de nagel die magnetisch wordt. Die versterkt wel het effect.

Ben je leerkracht? Ontdek hier hoe dit proefje in jouw lessen past.

Leerlingen uit de eerste graad van het secundair onderwijs kunnen dit proefje zelf doen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Techniek’ te helpen realiseren:

1 de leerlingen kunnen verschillende onderdelen en deelsystemen in een technisch systeem onderzoeken: de functies en de relaties ertussen toelichten;

7 de leerlingen kunnen in concrete voorbeelden van technische systemen uitleggen dat men voor de ontwikkeling en het gebruik keuzen maakt op basis van criteria;

14 de leerlingen kunnen een technisch systeem in gebruik nemen.

Dit proefje kan gebruikt worden om volgende vakgebonden eindtermen binnen het vak ‘Natuurwetenschappen’ te helpen realiseren:

10 de leerlingen kunnen in concrete voorbeelden aantonen dat er verschillende soorten krachten kunnen voorkomen tussen voorwerpen en dat een kracht de vorm of de snelheid van een voorwerp kan veranderen.

Ben je bezoeker, leerkracht of geïnteresseerd in evenementen? Switch hier naar een aanbod op maat.