Technopolis is gesloten
Olifantentandpasta

Olifantentandpasta

Maak een gigantische schuimfontein en ontdek hoe een katalysator werkt
Olifantentandpasta is een echte klassieker: een eenvoudig experiment waarbij een enorme massa schuim ontstaat.

Opgelet!

Voer dit experiment enkel uit in een laboratorium op school onder begeleiding van een leerkracht. Volg nauwgezet alle veiligheidsinstructies op. Draag steeds beschermende kledij, handschoenen en een labobril tijdens deze proef. Bescherm ook de ondergrond met voldoende folie of plastic.

Wat heb je nodig?

  • Grote erlenmeyer of maatcilinder
  • 30 ml waterstofperoxide 8%
  • 10 ml afwasmiddel
  • 0,5 g kaliumjodide
  • Een paar druppels voedingskleurstof (optioneel)
  • Labojas, beschermende handschoenen, labobril
  • Beschermende folie
Proefje olifant 2

Aan de slag!

Stap 1: Doe het waterstofperoxide, het afwasmiddel en de kleurstof in de erlenmeyer

Stap 2: Zet de erlenmeyer op een ondergrond bedekt met beschermende folie

Stap 3:
Voeg het kaliumjodide toe aan de erlenmeyer ​

Wat gebeurt er?

Het onstabiele waterstofperoxide wordt in sneltempo omgezet in water en zuurstof. De zeep 'vangt' het zuurstofgas in miljoenen zeepbelletjes. Het schuim ontsnapt uit de fles zoals tandpasta uit een tube, maar dan met een volume dat voldoende is voor een olifant om z’n tanden mee te poetsen!

Olifantentandpasta

Hoe zit dat?

Kaliumjodide (KI) is in deze reactie de katalysator die het proces versnelt waarbij waterstofperoxide (H2O2) wordt omgezet in water (H2O). Op zeer korte tijd komt er veel zuurstofgas vrij. Dat zuurstof vormt belletjes in het zeepsop met overvloedige schuimvorming tot gevolg.

De reactievergelijking ziet er als volgt uit (KI is een zout dat in oplossing voorkomt als de ionen K+ en I-):

H2O2 + I- --> H2O + OI-

H2O2 + OI- --> H2O + O2 + I-

Omdat het I--ion netto niet weg reageert, noemen wetenschappers KI een 'katalysator'.

Trouwens, er komt heel wat warmte vrij bij deze 'exotherme' reactie. Kijk maar eens naar de beelden die we met onze infraroodcamera maakten: op een gegeven moment bereikt het schuim een temperatuur van meer dan 80°C! Geen proefje om zomaar thuis te doen...

Ben je leerkracht? Klik dan op onderstaande knoppen om te ontdekken hoe dit proefje in jouw lessen past.

1e graad SO
2e & 3e graad SO