Met de Einsteintelescoop — een gigantisch, ondergronds meetstation — zullen we geen sterren of planeten bekijken, maar kleine golven in de ruimte zelf opvangen. En die kunnen ons heel wat vertellen over de donkerste en meest mysterieuze plekken in het universum.
Golven in de ruimte
Al ongeveer 400 jaar turen we met telescopen naar de sterrenhemel. Dankzij steeds betere technologie ontdekten we verre planeten, nevels en sterrenstelsels. Maar er is één groot probleem: gewone telescopen zien veel dingen niet. Heel wat in het heelal is donker. Neem nu de binnenkant van zwarte gaten. Daar kan geen licht uit ontsnappen.
Toch verraden zwarte gaten hun aanwezigheid. Wanneer twee zwarte gaten om elkaar heen draaien en uiteindelijk botsen, sturen ze golven door de ruimte. Net zoals een steentje golven veroorzaakt als je die in het water gooit. Die golven noemen we zwaartekrachtgolven. Ook andere spectaculaire kosmische gebeurtenissen, zoals botsende neutronensterren of ontploffende sterren (supernova’s), kunnen zulke golven veroorzaken.
Zo’n zwaartekrachtgolven doen de ruimte en alles daarin wat oprekken en inkrimpen als ze voorbijkomen. Nochtans merken we daar niets van als zo’n golven de aarde bereiken. Die vervormingen zijn dan ook miniem. De Einsteintelescoop zal die piepkleine vervormingen wél kunnen meten. En zo kunnen we meer leren over de dingen die ze veroorzaakten.
Een superkrachtig meetinstrument
Om die golven op te sporen, gebruiken wetenschappers lasers. Ze schieten laserstralen door lange vacuümbuizen en laten die weerkaatsen door spiegels. Dan vergelijken ze de afstanden met extreme precisie. Als een zwaartekrachtgolf passeert, verandert de afstand tussen de spiegels heel even met een piepklein beetje.
Sinds 2015 slagen detectoren zoals LIGO in de Verenigde Staten en Virgo in Italië al daarin. Maar de Einsteintelescoop zal nog veel gevoeliger zijn en dus veel meer kunnen ontdekken!
Onder de grond
De Einsteintelescoop krijgt een opvallende plek: zo’n 250 meter onder de grond. Trillingen van auto’s, wind of zelfs voetstappen kunnen immers de metingen verstoren. Onder de grond is het veel rustiger.
Een van de favoriete locaties? De grensstreek tussen België, Nederland en Duitsland. Misschien komt een van de belangrijkste wetenschappelijke instrumenten ter wereld dus wel vlak bij huis.
Een blik op het prille heelal
Wetenschappers hopen ook met de Einsteintelescoop terug te kijken naar de eerste momenten na de oerknal. Er was toen nog geen licht dat gewone telescopen konden opvangen, maar zwaartekrachtgolven konden zich wél al door het heelal verplaatsen.
Dat betekent dat de Einsteintelescoop misschien sporen kan vinden van een tijdperk dat tot nu toe volledig verborgen bleef. Heel bijzonder, toch?
Wil je meer ontdekken over de Einsteintelescoop? Duik dan in onze tijdelijke expo Einsteintelescoop (12+) van Technopolis. Deze zomervakantie kan je bij ons ook toffe Einsteintelescoop-dagen beleven. Op 4 juli en 14 augustus is er een speciale workshop en een speelse theatershow ‘Praten met zwarte gaten’ voor kinderen vanaf 6 jaar. Op 17 juli en 1 augustus hebben we ook een leuke talk en workshop voor iedereen vanaf 12 jaar. Hopelijk tot binnenkort!
Bronnen:
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht
- Terug naar overzicht