Technopolis is gesloten
Sinaansappel

Prik een ballon zonder aanraken ...

… met een sinaasappel!
Klinkt ongeloofwaardig, toch? Het ‘sap’ uit de schil van een sinaasappel kan een ballon doen springen. Het lijkt wel tovenarij, maar is chemisch perfect te verklaren.

Wat heb je nodig?

  • Sinaasappel
  • Keukenmesje
  • Ballon van natuurlijk rubber (vb waterballon)
Sinaansappel

Aan de slag!

Stap 1: Was je handen grondig en blaas de ballon op (raak de sinaasappel nog niet aan)

Stap 2: Snij een stukje schil van de sinaasappel

Stap 3: Knijp de schil dubbel in de buurt van de ballon (de oranje kant richting ballon)


Wat gebeurt er?

De ballon ontploft wanneer de olieachtige druppeltjes uit de sinaasappelschil het rubber aanraken.

Hoe zit dat?

In de schil van sinaasappels zit het stofje ‘limoneen’ (C10H16): een olieachtige substantie die heerlijk naar sinaasappels ruikt. Limoneen is slecht oplosbaar in water, zoals meestal het geval is bij oliën, maar goed oplosbaar in andere koolwaterstoffen.

Ballonnen worden gemaakt van rubber, ook een koolwaterstof. Wanneer de limoneen-olie het rubber raakt, lost een klein beetje van het ballonrubber op in het limoneen. Daardoor wordt de ballon plaatselijk zwakker en springt hij.

Opgelet: dit proefje werkt niet met alle ballonnen. Ook dat heeft te maken met chemie. Rubber is een polymeer en bestaat dus uit lange aaneenschakelingen van steeds dezelfde molecule. In natuurlijk rubber kunnen die strengen heel makkelijk van elkaar gescheiden worden. Dat maakt het makkelijk om natuurlijk rubber op te lossen in een oplosmiddel zoals limoneen.

Door rubber te vulkaniseren, veranderen ballonfabrikanten die eigenschap. Tijdens het vulkaniseren wordt er zwavel toegevoegd aan het rubber. Daardoor worden er verbindingen gemaakt tussen de verschillende rubberstrengen (cross-links). Dat maakt het veel moeilijker om de strengen van elkaar te scheiden. Gevulkaniseerd rubber lost dus veel moeilijker op en zulke ballonnen blijven langer heel. Waterballonnen zijn meestal wél van natuurlijk rubber gemaakt, omdat het juist leuk is als die snel kapot gaan!

Prik een ballon

Ben je leerkracht? Klik dan op onderstaande knoppen om te ontdekken hoe dit proefje in jouw lessen past.

Lager onderwijs